Şirket Kuruluşu

Yabancı Yatırımcı Olarak Türkiye'de Şirket Kurmak

Türkiye eşit muamele ilkesini uygular: yabancı bir yatırımcı, genel olarak bir Türk vatandaşıyla aynı şartlarda bir Türk şirketinin sermayesinin %100'üne sahip olabilir. Bu rehber; şirket türünün seçimini, kuruluş sürecini ve tescilden sonraki ilk haftalarda yapılması gerekenleri anlatır.

Eşit muamele ilkesi

4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu, yabancı yatırımcının Türkiye'deki doğrudan yatırımını yerli yatırımla aynı şekilde ele alır: yatırım yapmak için genel olarak önceden devlet izni aranmaz, asgari yabancı sermaye şartı yoktur ve yerli ortak alma zorunluluğu bulunmaz. Bunun istisnası, az sayıdaki düzenlemeye tabi sektördür (bankacılık, sigortacılık, yayıncılık, havacılık ve birkaç sektör daha, genel şirketler hukukunun üzerine kendi izin rejimlerini getirir).

Uygulamada bu, yabancı sermayeli bir şirketin kuruluş evraklarının yerli sermayeli bir şirketinkine neredeyse aynı olduğu anlamına gelir. Farklar çoğunlukla usule ilişkindir: yurt dışında düzenlenen vekâletnameler, yabancı ana şirket için apostilli ve tercümeli kurumsal belgeler ve herhangi bir şey imzalanmadan önce alınan vergi numarası.

4875 sayılı Kanun, md. 3

Yabancı yatırımcılara tanınan genel serbestileri düzenler: yatırım yapma, şirketin faaliyet amacı için taşınmaz edinme ve kâr, temettü, satış bedeli ile lisans ücretlerini bankalar aracılığıyla yurt dışına transfer etme. Bunlar, olağan vergi ve bildirim kurallarına tabidir.

Şirket türü seçimi: Anonim mi, Limited mi?

Hemen her yabancı yatırımcı, limited şirket (LTD. ŞTİ.) ile anonim şirket (A.Ş.) arasında seçim yapar. Her ikisinde de ortaklar şirketin borçlarından sınırlı sorumludur; tercih genellikle ortak sayısına, ileride sermaye toplama planına ve pay devrindeki esnekliğe göre belirlenir.

Limited ŞirketAnonim Şirket
Ortaklar1–50 ortak; gerçek veya tüzel kişi olabilir1 veya daha fazla, üst sınır yok
Asgari sermaye50.000 TL (gösterge niteliğinde — güncel tutarı teyit edin)250.000 TL (gösterge niteliğinde — güncel tutarı teyit edin)
Pay devriNoter onaylı devir sözleşmesi gerekir; esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe genel kurul onayı da aranırGenellikle daha serbesttir; hamile veya nama yazılı paylar mümkündür, yeni yatırımcılar için daha kolaydır
Halka arz / borsa kotasyonuMümkün değildirMümkündür; sermaye piyasası mevzuatına tabidir
Tipik kullanımTek ortaklı iştirakler, küçük ölçekli faaliyet şirketleri, az ortaklı ortak girişimlerDışarıdan yatırım, farklı pay grupları veya ileride halka arz planlayan şirketler

Yalnızca Türk pazarında faaliyet göstermek üzere kurulan, tek bir yabancı ana şirkete ait iştirak çoğunlukla limited şirkettir; işletmesi daha basit, sermayesi daha ucuzdur. Birden fazla yatırımcı, aşamalı sermaye artırımı veya payların ileride yeni bir yatırımcıya satışı gündeme geldiğinde anonim şirket daha cazip hale gelir.

Şube ve irtibat bürosu alternatifleri

Her yabancı yatırımcının ayrı bir Türk tüzel kişiliğine ihtiyacı yoktur. Limited veya anonim şirket tercihine geçmeden önce iki alternatifi değerlendirmekte yarar vardır:

Şube — Kuruluş Akışı
1
Ana Şirket Yönetim Kurulu Kararı

Yabancı ana şirketin yönetim kurulu Türkiye'de şube açmaya ve bir temsilci atamaya karar verir.

Başvurudan önce
2
Ana Şirket Belgelerinin Onaylanması

Kuruluş belgesi ve karar apostil şerhli ve yeminli tercümeli olmalıdır.

1–3 hafta
3
Yerel Temsilci Atanması

Türkiye'de ikamet eden bir temsilciye şube adına hareket etmek üzere tam yetki verilir.

~1 gün
4
Ticaret Siciline Başvuru

Şube tescil başvurusu yapılır; şube, ana şirketten ayrı bir tüzel kişi değildir.

1–2 gün
5
Tescil ve Ticaret Sicili Gazetesi

Şube tescil edilir ve Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir.

Aynı gün
6
Vergi Dairesi ve SGK

İlk işe alımdan önce vergi dairesi kaydı ve SGK işveren tescili yapılır.

~1 hafta

Kuruluş süreci

Kuruluş işlemleri, ilgili Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne bağlı olarak MERSİS (Merkezi Sicil Kayıt Sistemi) üzerinden merkezi şekilde yürütülür. Aşağıdaki akış şemaları en yaygın iki şirket türü için süreci yan yana gösterir; altındaki numaralı liste her adımın ayrıntısını verir.

Limited Şirket — Kuruluş Akışı
1
Vergi Numarası Alma

Her yabancı ortak, yerel vergi dairesinden potansiyel vergi numarası alır.

~1 gün
2
Esas Sözleşmeyi Hazırlama (MERSİS)

Esas sözleşme çevrimiçi hazırlanır: sermaye, paylar, faaliyet konusu, yönetim.

1–2 gün
3
Sermayeyi Yatırma

Asgari sermaye (veya kararlaştırılan kısmı) şirket adına açılan banka hesabına yatırılır.

Aynı gün
4
İmzaların Noterde Onaylanması

Müdür(ler)in imza beyannameleri Türk noterinde onaylanır.

~1 gün
5
Ticaret Siciline Başvuru

Kuruluş evrakının tamamı yerel Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne sunulur.

1–2 gün
6
Tescil ve Ticaret Sicili Gazetesi

Şirket tüzel kişilik kazanır; Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir.

Aynı gün
7
Vergi Dairesi ve SGK

İlk işe alımdan önce vergi dairesi kaydı ve SGK işveren tescili yapılır.

~1 hafta
Anonim Şirket — Kuruluş Akışı
1
Vergi Numarası Alma

Her yabancı ortak, yerel vergi dairesinden potansiyel vergi numarası alır.

~1 gün
2
Esas Sözleşmeyi Hazırlama (MERSİS)

Esas sözleşme, pay yapısı ve yönetim kurulu oluşumu dahil olmak üzere çevrimiçi hazırlanır.

1–2 gün
3
Sermayeyi Yatırma

Asgari sermaye yatırılır; anonim şirket eşiği limited şirketinkinden yüksektir.

Aynı gün
4
Yönetim Kurulunun Atanması

Yönetim kurulu atanır; her üye için imza beyannamesi noterde onaylanır.

~1 gün
5
Ticaret Siciline Başvuru

Kuruluş evrakının tamamı yerel Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne sunulur.

1–2 gün
6
Tescil ve Ticaret Sicili Gazetesi

Şirket tüzel kişilik kazanır; Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir.

Aynı gün
7
Vergi Dairesi ve SGK

İlk işe alımdan önce vergi dairesi kaydı ve SGK işveren tescili yapılır.

~1 hafta

İki akış neredeyse aynıdır — pratik farklar sermaye eşiği ve yönetim adımıdır (limited şirkette müdürün imza beyannamesi, anonim şirkette resmî yönetim kurulu ataması); sicil usulü ise aynıdır.

  1. Yabancı gerçek veya tüzel kişi her ortak için yerel vergi dairesinden potansiyel vergi numarası alın; Türkiye'de herhangi bir belge imzalanmadan önce gereklidir.
  2. MERSİS üzerinde esas sözleşmeyi hazırlayın; faaliyet konusu, sermaye, pay yapısı ve yönetim burada belirlenir.
  3. Asgari sermayeyi (veya geçerli kısmını) ve gerekiyorsa Rekabet Kurumu payını tescilden önce ya da kısa süre sonra yatırın.
  4. Müdür/yönetim kurulu üyeleri için imza beyannamelerini noterde onaylatın ve kuruluş evrakını Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne sunun.
  5. Tescil ve ilan — şirket tescille tüzel kişilik kazanır ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde ilan edilir.
  6. Tescil sonrası işlemler: vergi dairesi kaydı, işçi çalıştırılacaksa SGK işveren tescili ve nihai ortak yabancı bir şirketse istatistik amacıyla Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'na faaliyet izni bildirimi.

Ortak yabancı bir tüzel kişiyse, kuruluş belgeleri (ticaret sicil belgesi, faaliyet belgesi, yatırımı onaylayan yönetim kurulu kararı ve yerel imza yetkilisi için vekâletname) genellikle apostil şerhli (Lahey Apostil Sözleşmesi'nin uygulanmadığı hâllerde konsolosluk onaylı) olmalı ve ticaret sicili kabul etmeden önce yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilmelidir. Yurt dışında düzenlenen vekâletname, özellikle Türk noterlik uygulaması gözetilerek hazırlanmalıdır; ABD veya Birleşik Krallık işlemleri için gayet uygun bir vekâletname formatı Türk noteri veya ticaret sicili tarafından otomatik olarak kabul edilmez ve hatalı bir vekâletnamenin yurt dışından sonradan düzeltilmesi, normalde hızlı ilerleyen bir süreci düzenli olarak iki üç hafta uzatır.

Sermaye ve ortaklar

Türk şirketler hukuku, her şirket türü için Türk lirası olarak ödenecek bir asgari sermaye öngörür. Genellikle bir kısmı kuruluşta, kalanı belirli bir süre içinde ödenir; yatırımcılar ise muhasebeyi kolaylaştırmak ve ek bir başvuru yapmaktan kaçınmak için çoğunlukla tutarın tamamını baştan öder. Sermaye sonradan, şirketin büyümesini finanse etmek için artırılabilir; birçok yabancı ana şirket, aşağıdaki vergi rehberinde anlatılan stopaj nedenleriyle iştirakine ek işletme sermayesini şirketler arası borç yerine sermaye artırımıyla aktarmayı tercih eder.

Ortaklar dünyanın her yerinde ikamet eden bir veya birden fazla gerçek ya da tüzel kişi olabilir; limited veya anonim şirkette Türk vatandaşı ya da yerleşiği olan birinin pay sahibi olması veya yönetim kurulunda yer alması şart değildir (düzenlemeye tabi sektörler hariç).

Uygulamada

Türk limited şirketinin %100'üne sahip tek bir yabancı tüzel kişi ortak ve vekâletname ile atanan yerli veya yabancı bir müdür tarafından günlük olarak yönetilen yapı, Salik Avukatlık Bürosu'nun Türk pazarına ilk kez giren yatırımcılar için en sık kurduğu yapıdır.

Tescilden sonraki ilk haftalar

Tescil, bir şirketi fiilen faaliyete hazırlamanın sonu değil, başlangıcıdır:

Sık yapılan hatalar

Bu rehber, Türkiye'deki yabancı sermayeli şirketlerin kuruluşuna ilişkin genel çerçeveyi anlatır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Sermaye eşikleri, harçlar ve usule ilişkin ayrıntılar zaman zaman değişir; Salik Avukatlık Bürosu, kuruluş tarihinizde geçerli tutarları ve şartları teyit edebilir.

Okumaya devam edin
WhatsApp