4 Haziran 2026'da yayımlanan 7582 sayılı Kanun, transit ticaret ve İstanbul Finans Merkezi gelirleri üzerindeki kurumlar vergisi indirimini %100'e kadar genişletti, gayrimenkul sermaye kazancı istisnalarını elde tutma süresine göre kademelendirdi ve kamu borcu erteleme sürelerini 36 aydan 72 aya çıkardı. Güncellemenin tamamını okuyun →
Vergi mukimliği ve kurumlar vergisi
Türkiye'de kurulan veya fiilî yönetim yeri Türkiye'de olan bir şirket, paylarına kimin sahip olduğuna bakılmaksızın Türk vergi mukimidir ve dünya genelindeki kazancı üzerinden kurumlar vergisine tabidir. Kurumlar vergisi yıllık net kâr üzerinden alınır; yıl içinde üç aylık dönemlerde ödenen geçici vergi, yıllık beyannameye karşı mahsup edilir. Yabancı bir ana şirket, Türk iştirakinin kendi yıllık kurumlar vergisi beyannamesini, KDV beyannamelerini ve muhtasar beyannamelerini ana şirketin kendi ülkesindeki beyanlarından bağımsız olarak vermesini beklemelidir.
Türkiye'de vergi uyuşmazlıkları — hukuk ve ticaret uyuşmazlıklarının aksine — Yargıtay sistemine hiç gitmez. Özel bir idari yargı düzeninden geçer: ilk derece vergi mahkemeleri, bölge idare mahkemeleri ve nihayetinde Türk vergi hukukunun fiilen nasıl uygulandığı konusunda son sözü söyleyen Vergi Dava Daireleri ve Vergi Dava Daireleri Kurulu ile Danıştay. Türk vergi içtihadını araştıran her yabancı grup, Yargıtay kararlarını değil Danıştay kararlarını aramalıdır.
Kurumlar vergisi matrahını, indirilebilir giderleri, zarar mahsubu kurallarını (genellikle beş yıla kadar) ve doğru kurgulandığında vergi nötr muamele görebilen birleşme, bölünme ve pay değişimi rejimini belirler.
Türk faaliyetlerinde KDV
Katma değer vergisi, Türkiye'deki mal ve hizmetlerin çoğunun teslimine ve ithalata uygulanır; satıcı tarafından tahsil edilir ve zincir boyunca nihai tüketiciye yansıtılır; işletmeler genellikle kendi alımlarında ödedikleri KDV'yi (indirilecek KDV) satışlarda tahsil ettikleri KDV'den (hesaplanan KDV) mahsup edebilir. Farklı mal ve hizmet kategorilerine farklı oranlar uygulanır. İhracatçılar genellikle ihracat satışlarını sıfır oranlı uygulama ve ilgili indirilecek KDV'yi iade alma hakkına sahiptir; bu, Türk iştirak gruba veya üçüncü pazarlara ihracat yapacaksa planlanmaya değer, rutin ama idari bakımdan ayrıntılı bir iade sürecidir.
Sınırda stopaj
Bu genellikle yabancı bir ana şirketin sorduğu ilk vergi sorusudur, çünkü paranın Türk iştirakten fiilen nasıl çıkacağını etkiler:
- Bir Türk şirketi tarafından yabancı kurumsal ortağa ödenen temettüler, yurt içi kanuni orandan temettü stopajına tabidir ve geçerli bir çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması uyarınca azaltılabilir.
- Yabancı bir iştirakten alınan kredilerin faizi genellikle, kredi verene ve finansmanın niteliğine göre değişen oranlarda stopaja tabidir; yine anlaşmayla azaltılabilir.
- Fikrî mülkiyet, yazılım veya know-how kullanımı karşılığında yurt dışına ödenen royalty ve lisans ücretleri stopaja tabidir; şirketler arası lisans düzenlemelerinin neden dikkatle belgelenmesi ve fiyatlandırılması gerektiğinin bir nedeni budur — aşağıdaki transfer fiyatlandırmasına bakın.
- Yabancı bir iştirake ödenen teknik ve yönetim hizmet bedelleri, hizmetin nerede verildiğine ve kullanıldığına ve düzenlemenin nasıl nitelendirildiğine bağlı olarak da stopaja tabi olabilir.
Yurt içi stopaj oranları genellikle Türkiye'nin çoğu anlaşma oranından yüksek belirlendiğinden, yabancı yatırımcılar tam yurt içi oranı ödeyip sonradan iade istemek yerine, ilgili çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasını baştan uygular — evrakın (kendi ülkesinden usulüne uygun verilen bir vergi mukimlik belgesi) ödeme yapılmadan önce hazır olması kaydıyla.
Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları
Türkiye'nin kapsamlı bir çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması ağı vardır; çoğu yapı itibarıyla OECD Model Anlaşması'nı izler: genellikle temettü, faiz ve royalty stopaj oranlarını düşürür, ticari kazançlar üzerindeki vergilendirme yetkisini Türkiye'de "işyeri" bulunup bulunmadığına göre paylaştırır ve yatırımcının kendi ülkesinde Türkiye'de ödenen vergi için mahsup veya muafiyet mekanizması sağlar. Yabancı yatırımcı, standart bir oran varsaymak yerine kendi ülkesiyle yapılan anlaşmayı kontrol etmelidir — indirimli oranlar ve bunlara bağlı şartlar (en düşük temettü oranı için asgari pay yüzdeleri gibi) anlaşmadan anlaşmaya değişir.
| Ödeme türü | Tipik yurt içi stopaj | Tipik anlaşma indirimi |
|---|---|---|
| Yabancı ana şirkete temettü | Yurt içi kanuni oran | Çoğunlukla düşürülür, bazen pay yüzdesine göre kademelendirilir |
| İştirak kredilerinin faizi | Yurt içi kanuni oran | Çoğunlukla düşürülür |
| Royalty / lisans ücretleri | Yurt içi kanuni oran | Çoğunlukla düşürülür |
| Ticari kazançlar, Türkiye'de işyeri yok | Türkiye'de vergilendirilmez | Anlaşmanın işyeri testiyle teyit edilir |
Oranlar anlaşmaya ve olaya özgüdür; herhangi bir yüzdeye dayanmadan önce geçerli anlaşma ve Türk yurt içi oranı uyarınca güncel rakamları teyit edin.
Transfer fiyatlandırması
Bir Türk şirketi ile yurt dışındaki ilişkili tarafları — aynı ana şirket, kardeş iştirakler veya ortak ortaklar — arasındaki işlemler, OECD rehberliğinden yakından esinlenmiş Türkiye'nin transfer fiyatlandırması kuralları (Kurumlar Vergisi Kanunu md. 13) uyarınca emsallere uygunluk ilkesine göre fiyatlandırılmalıdır. Emsallere uygunluktan sapan fiyatlandırma, örtülü kâr dağıtımı sayılabilir ve ek kurumlar vergisi ile stopaj riskini, cezalarla birlikte doğurur; ödeyenin yaptığı ilgili indirim de tümüyle reddedilir. Türk iştirakini içeren önemli ölçüde şirketler arası ticaret, lisanslama, finansman veya hizmet düzenlemeleri olan gruplar genellikle eş zamanlı transfer fiyatlandırması dokümantasyonu hazırlar (veya hazırlamalıdır) ve belirli büyüklük eşiklerinin üzerinde kurumlar vergisi beyannamesiyle birlikte verilen yıllık bir transfer fiyatlandırması raporu hazırlar.
İki pratik nokta Danıştay içtihadında tekrar eder ve herhangi bir transfer fiyatlandırması dosyasına baştan eklenmeye değer: vergi idaresi, ilişkili taraf fiyatının emsallere uygun olmadığını ileri sürmeden önce gerçek bir karşılaştırılabilirlik analizi yapmalıdır (çıplak bir iddia yeterli değildir) ve idare, mükellefin göremediği (üçüncü taraf vergi gizliliğiyle korunan) karşılaştırılabilir işlemlere dayandığında bile mükellefe düzeltmenin özüne yanıt vermek için anlamlı bir imkân tanımalıdır.
Şirketler arası düzenlemeleri Türk iştirak gerçek bir üçüncü kişiymiş gibi fiyatlandırın — gerçek ilişkisiz bir karşı tarafın kabul edeceği bir yönetim ücreti, lisans royaltisi veya şirketler arası kredi faiz oranı — ve analizi dosyada tutun. Transfer fiyatlandırması yeniden tarhiyatına karşı en etkili tek korumadır.
Yatırım teşvikleri
Türkiye; bölgesel ve sektörel farklılıkları olan genel bir yatırım teşvik sistemi sunar — ithal makinelerde KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, kurumlar vergisi oranı indirimleri, sosyal güvenlik primi desteği ve yatırım kredilerinde faiz desteği gibi — ayrıca teknoloji geliştirme bölgeleri (nitelikli yazılım ve Ar-Ge faaliyeti için Ar-Ge vergi ve gelir vergisi istisnaları) ve serbest bölgeler (gümrük ve belirli faaliyetler için kurumlar vergisi avantajları) için özel rejimler. Uygunluk sektöre, yatırım büyüklüğüne ve konuma bağlıdır ve yatırım yapılmadan önce alınmış bir teşvik belgesi gerektirir — geriye dönük başvurular genellikle kabul edilmez; bu nedenle bunun sonradan değil, ilk şirket kuruluşu planlaması sırasında kapsamlandırılması gerekir.
Danıştay transfer fiyatlandırması tarhiyatlarını nasıl inceliyor
Türk vergi yargılaması Yargıtay'dan değil Danıştay'dan geçer — ve transfer fiyatlandırması içtihadı, vergi idaresinin örtülü kâr dağıtımı tarhiyatını nasıl kurup savunabileceğine gerçek sınırlar koyar.
Dosyada karşılaştırılabilirlik analizi olmayan, piyasanın üzerinde fiyatlandırılmış royalty örtülü kâr dağıtımıdır
Mükellef, ilişkili bir yabancı tarafa royalty ödemiştir. Vergi idaresi, royalty oranının ilişkisiz bir tarafın ödeyeceği tutarı aştığını tespit etmiş ve farka ilişkin kurumlar vergisini Kurumlar Vergisi Kanunu md. 13 uyarınca transfer fiyatlandırması temelli örtülü kâr dağıtımı olarak yeniden tarh etmiştir. Danıştay Dokuzuncu Dairesi, ilişkili taraflar arasında fiilen uygulanan oranı haklı kılacak emsallere uygunluk karşılaştırma çalışmasının yapılmadığını vurgulayarak yeniden tarhiyatı onamıştır.
Mükellefe gerçek bir yanıt hakkı vermeden "gizli emsal" kullanmak, hukuki dinlenilme ilkesini ihlâl eder
Vergi idaresinin transfer fiyatlandırması düzeltmesini, vergi gizliliği gerekçesiyle mükelleften sakladığı emsal şirketlerin verilerine dayandırdığı durumda mahkeme, bunun mükellefin savunma hakkını zedelediğini ve mükellef kendisine karşı kullanılan karşılaştırmanın özüne anlamlı biçimde itiraz edemediğinden, tarhiyatın yetersiz gerekçelendirilmiş (eksik inceleme) olduğunu tespit etmiştir.
Yukarıdaki karar özetleri, yayımlanan hükmün Salik Avukatlık Bürosu tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış kendi özetidir. Resmî tercüme değildir ve mahkemenin özgün ifadesi olarak alıntılanmamalıdır; bir dilekçede dayanmadan önce mutlaka Türkçe karar metnini (belirtilen Esas/Karar numaralarıyla) doğrulayın.